Rassegna storica del Risorgimento

GIUSTIZIA LIGURIA 1784; PORTO VENERE STORIA 1784
anno <1989>   pagina <459>
immagine non disponibile

POCHI LITRI D'OLIO RUBATO
UN PROCESSOEMBLEMATICO
NELLA PORTO VENERE DEL 1784
Mercoledì, 21 aprile dell'anno del Signore 1784. Davanti all'illustrissimo signor Podestà di Porto VenereJ) comparuit Antonius Canesius quondam alter de presenti loco Portusveneris incola tamen in insula Palmaria,
!) H Podestà di Porto Venere era un genovese inviato dalla Signoria con mandato annuale, precisamente dal 1 maggio al successivo 30 aprile; ad iniziare dall'anno 1701, a seguito della legge 8 gennaio, che aveva riunito gli uffici di Praetor e di Castellamis, doveva essere nobile. {Leges Serenissimae Reipublicae Genuensis ab anno 1692 in 1711, ms., e. 184r-v, Genova, Biblioteca Civica Berio, m.r. IV.2.17). Egli sommava ai compiti di vigilanza politico-militare quelli amministrativi <riscossione delle avarie e cura delle strade pubbliche), sanitari (era Commissario di Sanità), e rendeva giustizia. Per quanto si riferisce a questa specifica funzione, il Podestà di Porto Venere era un Giusdicente Minore {Genuensis Reipublicae Leges anni MDLXXVI Cum declarationibus, addiiionibus, et reformationibus eo anno in MDCXVI factis, Genuae, apud Iosephum Pavonem, MDCXVII, cap. XXXVIII, De Officijs conferendis in Cives non descriptos) e come tale aveva la facoltà di trattare tutte le cause civili senza limitazione di valore; per quelle che comportavano una condanna superiore alle dieci lire, era ammesso appello a Genova al Priore della Rota Civile. ( Quaestiones civiles audire, et in eis procedere, et eas cognoscere, et definire teneantur Potestates, et Iusdicentes bona fide, sine fraude, secundum formam Statutorum, et Constitutionum Reipublicae, et ab eorum sententij's de libris decem, et ab infra [non coacervatis expensis] appeUari non possit; ab alijs vero supra libras decem appellari possit ut in Statuti . {Statutorum Civilium Serenissimae Reipublicae fanuensis libri sex, lib. I, cap. XIV, De ordine formando per Jusdicentes Dominij Genuae, MDCCVII, Sumptibus Joannis Baptistae Scionici]). In sede penale, ai Giusdicenti Minori era consentito giudicare soltanto quei delitti che comportavano una pena pecuniaria; non possedendo il merum imperium o ius sanguinis, non potevano procedere nelle cause che prevedevano pene afflittive. ( Potestates vero, qui habent Capitapeos seu Vicarios supra se, non possint cognitionem habere de causis criminalibus, nisi ubi irrogandae essent poenae pecuniari ae; alias vero cognoscantur, et definiantur per Capitaneos, seu Vicarios habentes ius sanguinis ad formam Statutorum . {Ibidem). Si veda anche: I. Carbonara, Institutiones criminales seu processus theorico-practicus ad tramites juris civiìis Genuae de re criminali, Genuae, excudebat Ioannes Franchelli, MDGCXL, p. 14). Potere, questo, riservato al Giusdicente Maggiore; nel nostro caso il Governatore della Spezia. Ma la Comunità portovenerina godeva di numerose concessioni speciali, franchigie e privilegi: uno tra essi era proprio quello dello ius sanguinis del suo Podestà. ( ltem concesserunt dictae Unìversitali de gratia speciali, quod Potestas Portus Veneris, qui est, et qui erunt hinc ad annoB tres proxime computandos habeant merum, et mixtum imperium, et gladii potestatem . ACPV, Registri di privilegi e statuti, reg. MI [1422-1797], e. 2 v). Privilegi ed immunità venivano periodicamente rinnovate con le consuete suppliche, invio di deputali a Genova, presentazione di documenti notarili ed esborso di denaro.